Skip navigation

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/20.500.12128/3446
Title: Dialektologia : materiały pomocnicze : konteksty socjolingwistyczne i etnolingwistyczne
Authors: Skudrzyk, Aldona
Rudnicka-Fira, Elżbieta
Keywords: dialektologia; język polski
Issue Date: 2010
Publisher: Katowice : Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
Abstract: Do przygotowania tego zbioru materiałów dydaktycznych skłoniło nas wieloletnie doświadczenie, jakie zdobyłyśmy, ucząc dialektologii polskiej, zwłaszcza zaś zmieniający się wyraźnie stan świadomości językowej i świadomości regionalnej słuchaczy. Skrypt ten jest tak pomyślany, żeby typową wiedzę językową o gwarach i dialektach (teksty gwarowe) przedstawić na tle szerszym, w perspektywie socjolingwistycznej (część pierwsza) oraz etnolingwistycznej (część druga). W dobie fuzji języka ogólnego z jego odmianami regionalnymi, w dobie ekspansji odmiany potocznej, licznych interferencji także w komunikacji oficjalnej istotna może się okazać świadomość dialektologiczna — pomocna w zrozumieniu tych procesów. Na językową i komunikacyjną sprawność słuchaczy niewątpliwie wpłynąć powinna wiedza o współczesnym komunikacyjnym statusie gwar ludowych, o regułach przełączania kodu, o dynamice procesu wyzbywania się gwary, a także o niewspółmierności leksykalnej gwar i polszczyzny ogólnej. Zjawiska te bowiem nierzadko są współcześnie podłożem niepewności lingwistycznej i językowych błędów. Wiedza socjolingwistyczna w prezentowanym tu zakresie może pomóc w świadomym rozpoznawaniu sytuacji komunikacyjnych, w których gwaryzmy i dialektyzmy są stosowne. Przywołujemy więc autorów i opracowania teoretyczne ważne dla dialektologii socjologizującej i socjolingwistyki oraz etnolingwistyki. Prezentujemy owe teksty w wyborze, w postaci wypisów. Fragmenty artykułów są jednak na tyle obszerne, by służyły prezentacji całego spektrum zagadnień, z których każde stanowi pewną spójną całość. Opracowaniom teoretycznym towarzyszą teksty gwarowe, ich dobór powinien pomóc w ilustrowaniu teoretycznie rozpoznawanych zjawisk. Są to bowiem teksty i dawne, i najnowsze. Można rzec: dydaktycznie sprawdzone — budzą bowiem zainteresowanie swą treścią, anegdotą, nie tylko językową formą. Obecnie młodzi ludzie nie znają już dawnych obyczajów, wierzeń, obrzędów — choć wielu z nich magiczna moc słowa jest bliska (przesądy i zabobony kultury popularnej, horoskopy, numerologia itp.). Chcemy — pokazując tradycję i przeszłość, bogatą kulturę ludową — przyczynić się do kształtowania poczucia własnej regionalnej tożsamości. Poznanie tradycji danej społeczności, jej wyjaśnienie i odtworzenie pozwalają głębiej zrozumieć specyfikę, kulturę i mentalność jej członków. Mała ojczyzna, miejsce zakorzenienia człowieka w jego regionalnym środowisku, chroni w pewien sposób przed zagubieniem w kulturze masowej i anonimowej społeczności. Odpowiedzią na cywilizację globalną, na uniformizację życia społecznego może być powrót do korzeni własnej kultury, do swej ojczyzny lokalnej. Niewątpliwie uznać trzeba, że konstytuującą funkcję dla owej kulturowej tożsamości pełni język.
URI: http://hdl.handle.net/20.500.12128/3446
ISBN: 9788322618974
Appears in Collections:Książki/rozdziały (W.Fil.)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Skudrzyk_Dialektologia_materialy_pomocnicze.pdf22,38 MBAdobe PDFView/Open
Show full item record


Uznanie autorstwa - użycie niekomercyjne, bez utworów zależnych 3.0 Polska Creative Commons License Creative Commons