Skip navigation

Zastosuj identyfikator do podlinkowania lub zacytowania tej pozycji: http://hdl.handle.net/20.500.12128/696
Tytuł: Wartościowanie w wypowiedziach uczniów szkoły podstawowej (na tle przemian cywilizacyjno-kulturowych)
Autor: Kazienko-Szczerbak, Marta
Promotor: Niesporek-Szamburska, Bernadeta
Słowa kluczowe: Językowy obraz świata wartości uczniów szkoły podstawowej; Wpływ przemian cywilizacyjno-kulturowych
Data wydania: 2016
Wydawca: Katowice : Uniwersytet Śląski
Abstrakt: Praca jest próbą ukazania językowego obrazu świata wartości uczniów klas trzecich, czwartych i szóstych szkoły podstawowej. Układ wartości, ich hierarchia, sposób wartościowania zależą od wielu czynników i różnie się układają, podlegając wielu determinantom. Pod tym kątem przeprowadzono już wiele badań, przebadano wiele grup społecznych zróżnicowanych wiekowo (por. badania Ryszarda Jedlińskiego, Urszuli Kopeć i Ewy Ogrodzkiej-Mazur). Przebadano wartości w języku, wartości w języku młodzieży licealnej i piętnastolatków (por. badania Jadwigi Puzyniny, Urszuli Kopeć i Ryszarda Jedlińskiego). Niniejsza rozprawa ma na celu ukazanie językowego obrazu świata wartości uczniów młodszych – liczących od 9 do 13 lat, wyłonionego na podstawie przebadania w badaniach zasadniczych 300 respondentów. W pracy podjęto zatem próbę wypełnienia istniejącej luki, a także w ramach analiz i interpretacji danych odpowiedzenia na pytanie o ewentualny wpływ (lub jego brak) przemian cywilizacyjno-kulturowych na sposób językowego wyrażania wartości przez uczniów – głównie na kształtowanie się dziecięcej hierarchii wartości i procesu wartościowania. Przyjmując za badaczami (np. za Ryszardem Jedlińskim, Urszulą Kopeć), że fragment językowego obrazu świata jest możliwy do zrekonstruowania na podstawie analizy danych językowych zawartych w wypowiedziach dzieci, opracowano kwestionariusz ankiety zawierający siedem poleceń. Jednym z celów przyświecających jego konstruowaniu było odtworzenie hierarchii wartości uznawanych przez uczniów za najważniejsze, a następnie skonfrontowanie jej z cenionymi przez uczniów grupami pojęć aksjologicznych. W ramach prowadzonych badań ujawniono w jaki sposób język badanych konceptualizuje poszczególne pojęcia aksjologiczne i ukazano dziecięcą definicję kognitywną wybranych nazw wartości. Zbadano także uczniowską znajomość krótkich tekstów odnoszących się do tematyki aksjologicznej oraz sprawdzono czy i jak respondenci rozumieją wybrane przysłowia i związki frazeologiczne traktujące o wartościach. Istotnym elementem badań było ujawnienie hierarchii cnót wyłaniającej się z dziecięcych wypowiedzi niewerbalnych (rysunków). We wszystkich interpretacjach brano pod uwagę trzy determinanty: wiek (9-, 10- i 12-latkowie), płeć oraz środowisko (duże miasto, osiedle wielkomiejskie, małe gminne miasteczko i wieś). Praca składa się z trzech części: teoretycznej (dotyczącej zagadnienia językowego obrazu świata, wartości w ujęciu różnych dyscyplin naukowych, rozwoju kompetencji językowej dziecka i współczesnych przemian cywilizacyjno-kulturowych), metodologicznej (w której przedstawiono cel, zakres, przebieg prowadzonych badań i charakterystykę badanej próby oraz dokonano standaryzacji narzędzi badawczych) i badawczej (poświęconej analizie języka wartości dzieci). Pracę zamyka krótkie zakończenie (Podsumowanie) stanowiące konkluzję podjętych rozważań. Analiza i interpretacja pozyskanych danych ukazała system aksjologiczny badanej grupy docelowej, co jest istotne z punktu widzenia dydaktyki wartości. Wnioski płynące z badań mogą posłużyć twórcom programów i podręczników szkolnych, nauczycielom języka polskiego, wychowawcom, pedagogom, a także logopedom.
URI: http://hdl.handle.net/20.500.12128/696
Pojawia się w kolekcji:Rozprawy doktorskie (W.Fil.)

Pliki tej pozycji:
Plik Opis RozmiarFormat 
Kazienko_Szczerbak_Wartosciowanie_w_wypowiedziach_uczniow.pdf7,77 MBAdobe PDFPrzejrzyj / Otwórz
Pokaż pełny rekord


Wszystkie pozycje w RE-BUŚ są chronione prawem autorskim chyba, że zostało wskazane inaczej.