Skip navigation

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/20.500.12128/7821
Title: Eastern utopia – hopes and disillusionments. Wincenty Lutosławski’s opinion on theosophical society’s most influential leaders
Authors: Gomóła, Anna
Keywords: Wincenty Lutosławski; Helena Bławatska; ruch teozoficzny; Theosophical Society; Wschód
Issue Date: 2018
Citation: Kultura - Historia – Globalizacja, Nr 24 (2018), s. 23-30
Abstract: Wincenty Lutosławski (1864–1954) był jednym z pierwszych, którzy na ziemiach polskich popularyzowali wiedzę na temat poglądów i prac działaczy powstałego w 1875 Theosophical Society. Uczynił to w artykule Współczesny ruch teozoficzny w Anglii, Ameryce i Indyach wschodnich, praca ukazała się w warszawskim piśmie „Ateneum” (1888). Wybór tematu miał związek z wydarzeniami z życia autora – Lutosławski twierdził, że w 1885 r. przeżył ”przemianę jaźni”, w wyniku której odrzucił wcześniej przyjętą perspektywę materialistyczną. Stąd też jego zainteresowanie religiami Wschodu i wschodnią duchowością, nawet w tej wersji, którą propagowało Theosophical Society. We wspomnianym artykule polski filozof prezentuje teozofów (a także ich poglądy) życzliwie i bezkrytycznie, zarzuca im tylko brak wiedzy na temat europejskich tradycji filozoficznych. To nastawienie wkrótce się zmieni – w latach 1889–1890 i 1893–1894 intensywnie pracuje w Londynie, zajmuje się m.in. literaturą okultystyczną, wobec której staje się coraz bardziej krytyczny. Ponadto spotyka się z Heleną Bławatską, co wzmaga jego sceptycyzm wobec postawy teozofów. Początkowa życzliwość wobec ruchu teozoficznego zamienia się w coraz większą niechęć. Jej wyrazem są złośliwe komentarze pod adresem głównych przedstawicieli organizacji zamieszczane w różnych publikacjach, a Wschód, wcześniej pojmowany jako utopijna przestrzeń duchowości, alternatywnej wobec zachodniego chrześcijaństwa, uznany zostaje za źródło zagrożenia dla tożsamości europejskiej.
URI: http://hdl.handle.net/20.500.12128/7821
ISSN: 1898-7265
Appears in Collections:Artykuły (W.Hum.)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Gomola_Eastern_utopia-hopes_and_disillusionments.pdf603,08 kBAdobe PDFView/Open
Show full item record


Uznanie autorstwa - użycie niekomercyjne, bez utworów zależnych 3.0 Polska Creative Commons License Creative Commons