Skip navigation

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/20.500.12128/9325
Title: Corporeal Aesth/ethics : The Body in Bracha L. Ettinger's Theory and Art
Other Titles: Korporalna est/etyka : ciało w teorii i sztuce Brachy L. Ettinger
Authors: Kisiel, Anna
Advisor: Kalaga, Wojciech
Keywords: ciało; Ettinger, Bracha (1948- ); kobiety w sztuce; Holocaust; teoria macierzy; etyka; estetyka
Issue Date: 2019
Publisher: Katowice : Uniwersytet Śląski
Abstract: Rozprawa poświęcona jest niezwykle pojemnemu i wielopoziomowemu rozumieniu ciała, miejscu jakie zajmuje ono w pracach Ettinger oraz koncepcji (kobiecej) cielesności jako źródła etyki. Ettinger, należąca do drugiego pokolenia po Holokauście, jest psycholożką kliniczną, psychoanalityczką, teoretyczką oraz artystką wizualną. W niniejszej dysertacji podjęto przede wszystkim badania sztuki oraz teorii macierzy jej autorstwa w poszukiwaniu tropów ciała, które, choć istotne dla dzieła i myśli artystki, są niemal nieobecne w tekstach krytycznych poświęconych Ettinger. Niniejsza praca składa się z dwóch części. Pierwsza z nich, podzielona na trzy rozdziały, poświęcona jest uważnej lekturze prac Ettinger. Część druga, obejmująca kolejne dwa rozdziały, prezentuje dialogi, w jakie działalność teoretyczna i artystyczna Ettinger może wchodzić z teologią oraz studiami nad Holokaustem. Opisane w kontekście prac Zygmunta Freuda, Jacques’a Lacana oraz Julii Kristevej podwaliny teorii macierzy i powiązane z nią pojęcia konstruują oś rozdziału pierwszego. Nakreślony rys teoretyczny poparty zostaje analizą wybranych obrazów Ettinger, ukazującą jej powiązania z reprezentacjami macicy oraz kategorią gościnności. Rozdział drugi to próba odpowiedzi na pytanie, czy rzeczywiście ciało może być postrzegane jako źródło etyki macierzy. Podążając za schizoanalizą oraz humanizmem w rozumieniu Emmanuela Levinasa, ukazano kobiece ciało jako przestrzeń pierwszego spotkania, a także jako potencjalny nośnik wiedzy oraz sensu, które mogą być współdzielone, mimo że wymykają się językowemu poznaniu. Rozdział trzecim skupia się na próbie odpowiedzi na krytykę i wątpliwości, jakie mogły narodzić się w toku poprzednich rozważań. Obejmują one, między innymi, kwestię uniwersalności teorii macierzy, jej związki z męskością i mężczyznami, pokusy esencjalistycznych i biologicznie zdeterminowanych interpretacji, a także pytanie o możliwą genderową charakterystykę prac Ettinger. Co więcej, rozdział ten proponuje pojęcie „Ettingeriańskiej mitologii” i przygląda się z perspektywy genderowej jej dwóm płaszczyznom: mitologii teoretycznej (obejmującej role mitycznych i biblijnych postaci w omawianej twórczości) oraz mitologii prywatnej (skupiającej się na obecności rodziny Ettinger w jej sztuce). Kluczowym sojusznikiem dla twórczości autorki serii Eurydice w rozdziale czwartym stają się wpływy judeochrześcijańskiej teologii. Uściślając, teoria macierzy oraz teologia zostają uwikłane w podwójną relację: nie tylko tropy religijne (na przykład wcielenie) okazują się odzwierciedlać ucieleśnioną logikę macierzy, de również tropy wyrosłe z samego systemu teoretycznego Ettinger (takie, jak -współ- czucie/pasja czy przymierze) mogą zostać odczytane jako pojęcia zakorzenione właśnie w myśleniu teologicznym. Co istotniejsze, teoria macierzy okazuje się główną, choć nie jedyną, sferą działalności Ettinger uwikłaną w teologię, co ukazują ślady objawienia oraz mesjanizmu obecne w jej malarstwie. Bracha L. Ettinger jako córka ocalałych z Holokaustu Żydów w swojej działalności artystycznej nie unika odwołań do Zagłady. Mimo że Shoah rzadko pojawia się w jej tekstach z dziedziny psychoanalizy, to właśnie Zagłada pozostaje dla nich istotnym punktem odniesienia. Bazując na tym założeniu, ostatni rozdział niniejszej dysertacji podejmuje wysiłek etycznego odczytania sztuki i teorii Ettinger, podnosząc pytanie o zasadność i stosowność obecnych w niej wpływów Shoah, a także o możliwość zawłaszczenia przez nie tego wydarzenia. W tych poszukiwaniach autorka sięgnęła do takich kategorii, jak spojrzenie nazisty Mariannę Hirsch, homo sacer Giorgia Agambena, twarz Innego Emmanuela Levinasa oraz widmontologia Jacques’a Derridy. Mimo że w tym rozdziale zostają wykazane pewne niezbywalne zagrożenia, jakie sztuka Ettinger może nieść za sobą, podjęte zostają również próby ukazania, iż malarstwo i teoria Ettinger, potraktowane jako komplementarne sfery jej działalności, zdolne są do przekroczenia tych niebezpieczeństw. Na przekór tym zagrożeniom mogą stanowić one szansę ponownego przemyślenia etyki zarówno z perspektywy ciała jak i relacji, w które ono wchodzi.
URI: http://hdl.handle.net/20.500.12128/9325
Appears in Collections:Rozprawy doktorskie (W.Hum.)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Kisiel_Corporeal_Aesth_ethics_The_Body_in_Bracha_L_Ettinger_s.pdf10,66 MBAdobe PDFView/Open
Show full item record


Items in RE-BUŚ are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.