Skip navigation

Please use this identifier to cite or link to this item: http://hdl.handle.net/20.500.12128/4990
Title: Badania nad metodą oznaczania rtęci w wybranych elementach środowiska
Authors: Prokopowicz, Adam
Advisor: Mniszek, Wojciech
Keywords: oznaczanie rtęci; rtęć; emisja rtęci
Issue Date: 2006
Publisher: Katowice : Uniwersytet Śląski
Abstract: Od kilkunastu lat w analizie śladowych i ultraśladowych stężeń rtęci w różnych elementach środowiska dokonuje się ogromny postęp. Rozwój ten przejawia się przede wszystkim we wzroście czułości metod analitycznych, jak również w zakresie analizy specjacyjnej rtęci. Jest to jednak związane z nieustanną walką przeciwko otrzymywaniu „przygodnych” wyników obarczonych znacznymi błędami różnego rodzaju. W wielu wypadkach ęzułość zwykle stosowanych metodyk i technik analitycznych nie jest wystarczająca dla próbek środowiskowych. Walidacja metody oznaczania jest konieczna, choć nie zawsze możliwa z powodu braku materiałów odniesienia. Nawet gdy materiały odniesienia są dostępne, stanowią one tylko jeden aspekt kontroli jakości oznaczeń. W niektórych przypadkach stężenia są tak ekstremalnie niskie (np. w powietrzu czy w wodzie), że nawet wysublimowana aparatura nie gwarantuje dobrego wyniku, ponieważ ten zależy nie tylko od używanego systemu detekcji. Na rzetelność wyniku ma wpływ całość procedury analitycznej z włączeniem etapu pobierania próbki, sposobu jej przechowywania jak i obchodzenia się z nią w laboratorium W przypadku rtęci postęp w zakresie analizy tego metalu umożliwia przede wszystkim oszacowanie antropogenicznego wpływu na cykl rtęci w przyrodzie oraz poznanie rodzaju i kinetyki jej przemian w środowisku, dla przewidywania następstw jęj emisji. Globalne modele krążenia rtęci identyfikują mokrą i suchą depozycję rtęci oraz odparowywanie rozpuszczonej gazowej rtęci z oceanów i lądów jako kluczowe dla krążenia i losów rtęci na powierzchni Ziemi. Obecne oszacowania wskazują, że istnieje dodatni bilans w transporcie rtęci ze środowisk lądowych do oceanów oraz że stężenie rtęci w głębi oceanów wzrasta o kilka procent rocznie. Z tej też przyczyny bioakumulacja rtęci w rybach i ssakach morskich jest obecnie szeroko rozpowszechnionym problemem zdrowotnym, z powodu wpływu rtęci, a w szczególności metylortęci, na zdrowie organizmów znajdujących się na najwyższych poziomach troficznych, zarówno człowieka jak i zwierząt. Ważnego znaczenia nabrała możliwość oceny poziomu narażenia na rtęć przy wykorzystaniu próbek materiału biologicznego głównie moczu i krwi. Próbki płynów fizjologicznych są bardzo dobrym materiałem do dokonania takiej oceny. Posiadają jednak bardzo skomplikowaną, organiczną matrycę i najczęściej nie jest możliwe bezpośrednie oznaczanie analitu. Rtęć oraz jej związki włączone są obecnie na listę najbardziej niebezpiecznych substancji dla organizmów żywych. Problemowi jej emisji, redystrybucji oraz wpływu na zdrowie poświęconych zostało już wiele opracowań. Wśród nich na pierwszy plan wysuwa się raport Agencji Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych dla Kongresu Amerykańskiego, w którym dokonano oceny wielkości emisji rtęci w zależności od rodzaju przemysłu, wpływu na zdrowie i środowisko tej emisji oraz możliwości i koszty jej kontroli. Również amerykańska regulacja dotycząca czystości powietrza (Clean Air Act Amendmends) wymaga oszacowania ryzyka zdrowotnego dla ludzi oraz dzikiej przyrody spowodowanego przez emisję rtęci. W Dyrektywie Unii Europejskiej EC/62/96, która dotyczy oceny i zarządzania jakością otaczającego powietrza, rtęć wymieniana jest w grupie zanieczyszczeń powietrza, dla których przewiduje się wprowadzenie systematycznego monitoringu Problemu tego dotyczy specjalny raport (Ambient Air Pollution by Mercury. Position Paper), którego celem jest wsparcie przygotowań odpowiednich uregulowań prawnych w tym zakresie. Ryzyko zdrowotne, w odniesieniu do spożywania zanieczyszczonych rtęcią ryb, obejmują regulacje prąwne wprowadzone przez 30 stanów Ameryki Północnej oraz Kanadę, kraje Skandynawskie jak również Światową Organizację Zdrowia, Food and Drug Administration (FDA) i wiele innych krajów i agencji rządowych. Wiele organizacji i programów włączyło rtęć na listę pierwszoplanowych zanieczyszczeń środowiska. W 2004 roku w stolicy Słowenii Lublanie odbyła się już siódma międzynarodowa konferencja poświęcona rtęci jako zanieczyszczeniu globalnemu („Mercury as a Global Pollutant”). Objęła 650 prezentacji i zgromadziła prawie 1000 ekspertów z pięćdziesięciu krajów. Ta międzynarodowa seria konferencji została zapoczątkowana w 1990 roku w Szwecji. Słoweńska konferencja była przygotowana w kraju, który posiadał drugą największą kopalnię rtęci na świecie. Kopalnia ta, która mieściła się w miejscowości Idrija, była użytkowana przez 500 lat aż do lat osiemdziesiątych XX wieku. Na konferencji oprócz grup tematycznych jakimi były wspomniana kopalnia rtęci w Idrija, zanieczyszczenie rtęcią powodowane przez przemysł ciężki, globalne krążenie rtęci i jej wpływ na odległe północne ekosystemy, poruszono narastający problem zanieczyszczenia rtęcią przez kopalnie złota w krajach rozwijających się. Wskazuje się, że aby uniknąć poważnych problemów w przyszłości już teraz należy znacznie ograniczyć emisję rtęci, prowadzić badania z zakresu jej fizycznochemicznych przemian w środowisku oraz kontrolować jej stężenia w jego elementach.
URI: http://hdl.handle.net/20.500.12128/4990
Appears in Collections:Rozprawy doktorskie (WMFiCH)

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Prokopowicz _Badania_nad_metoda_oznaczania_rteci.pdf3,05 MBAdobe PDFView/Open
Show full item record


Items in RE-BUŚ are protected by copyright, with all rights reserved, unless otherwise indicated.